Als blijkt dat de cliënt op dit moment vastzit in een destructieve relatie, dan luistert de aanpak hiervan heel nauw. Erop aandringen dat de cliënt de relatie onmiddellijk verbreekt kan juist averechts werken. Het slachtoffer kan de begeleiding direct beëindigen, waardoor zijn of haar onveiligheid enkel toeneemt. Slachtoffers van dwingende controle zijn succesvol door de pleger gebonden en vaak heel loyaal aan hem of haar. Om dit te kunnen doorgronden is inzicht in de traumabond en het stockholmsyndroom essentieel: een intensieve hechtingsvorm die ontstaan in een ongelijkwaardige, onveilige relatie. Het loyaal zijn aan de pleger zorgde voor een relatieve vorm van veiligheid. De cliënt moet er dus zelf aan toe zijn afstand te nemen van mishandelende partner of ouder.
‘Het slachtoffer neemt het perspectief van de dader over, omdat dit het enige perspectief is dat nog toegankelijk is. Daarbij lijkt het denken vanuit de dader de overlevingskans te vergroten. Lang niet alle daders doen hun slachtoffer ook daadwerkelijk fysiek wat aan. Veel daders dreigen hier wel mee, en hebben zo hun slachtoffer volledig onder controle. Het slachtoffer probeert elke crisis te bezweren door het goede te zeggen, hem niet boos te maken, potentieel vervelende situaties te voorkomen. Mensen (vrienden, familie) die het slachtoffer proberen te helpen zijn zo’n potentieel ‘lastige’ situatie. Want de dader wordt alleen maar woedend als bijvoorbeeld een kennis tijdens een toevallige ontmoeting vraagt of het wel goed gaat. Het slachtoffer raakt dus niet alleen geïsoleerd doordat zij het perspectief overneemt van de dader en alle andere perspectieven onbewust weigert, zij zal zelfs iedereen bij zichzelf en de dader weghouden, om te voorkomen dat de dader woedend wordt’.
Iris Koops, Je leven in eigen hand
De afwisseling van negatief en positief gedrag werkt heel desoriënterend en is de belangrijkste oorzaak waardoor een traumabond ontstaat . Op onverwachte momenten is de pleger ineens behulpzaam, geïnteresseerd, zorgzaam. Hierdoor twijfelen slachtoffers of de negatieve voorvallen wel echt hebben plaatsgevonden en voelen ze zich schuldig als ze twijfels hebben aan de relatie. Ook hebben zij hard gewerkt om de relatie tot een succes te maken (wat precies de bedoeling was van de pleger). Dat dit maar niet lukt zien zij als een bewijs van hun eigen falen.
Signalen dat bij het slachtoffer traumabonding speelt:
- heeft de neiging de pleger te verdedigen, heeft medelijden met hem/haar
- heeft diens perspectief op situaties overgenomen
- maakt excuses voor de pleger
Voor meer informatie, zie ‘aandachtspunten bij het verbreken van een relatie’